Muzeum im. ks. dr. Władysława Łęgi w Grudziądzu - www.muzeum.grudziadz.pl

W czwartek 5 listopada 2026 r., o godzinie 10.00 w salach Muzeum w Grudziądzu rozpocznie się IV Międzynarodowa Konferencja Naukowa z cyklu: Wojsko w przestrzeni miast.

Organizatorzy:

Muzeum im. ks. dr. Władysława Łęgi w Grudziądzu
Katedra Historii Wojskowej Instytutu Historii i Archiwistyki UMK w Toruniu

Konferencja objęta została Honorowym Patronatem Marszałka Województwa Piotra Całbeckiego oraz Honorowym Patronatem Prezydenta Grudziądza Macieja Glamowskiego

Program konferencji:
10.00-10.30 otwarcie konferencji
10.30-11.30 sesja I
• dr Arkadiusz Bożejewicz (Toruń), Relacje między garnizonem saskim a mieszczanami toruńskimi podczas oblężenia miasta w 1703 roku
• mgr Adam Kowalkowski (Muzeum Twierdzy Toruń), Brama Kolejowa i most Bramy Lubickiej Twierdzy Toruń
• mgr Mariusz Żebrowski (Muzeum w Grudziądzu), 343 Regiment Piechoty. Powstanie i organizacja oddziału w Grudziądzu w latach 1914–1915
11.30-12.10 dyskusja i przerwa
12.10-13.30 sesja II
• dr Mirosław Giętkowski (Muzeum Twierdzy Toruń), Wojsko a społeczeństwo Torunia w okresie międzywojennym
• dr Paweł Nastrożny (Muzeum w Grudziądzu), Obchody imienin marszałka Józefa Piłsudskiego w garnizonie grudziądzkim w okresie międzywojennym
• dr Arkadiusz Kaliński (Muzeum Wojsk Lądowych w Bydgoszczy), Obecność jednostek lotnictwa wojskowego w przestrzeni miejskiej garnizonów na terenie DOK VIII w latach 1920–1939. Zarys problematyki
• dr Rusłana Marceniuk (Kijów/Toruń), Szkoła, lotnisko, fabryka. Lotnicy Drugiej Rzeczypospolitej w protokołach NKWD
13.30-14.10 dyskusja i przerwa
14.10-15.30 sesja III
• dr hab. Marcin Kruszyński, prof. LAW (Lotnicza Akademia Wojskowa w Dęblinie), Azyl czy przystanek w drodze na front? Polscy wojskowi, weterani i uchodźcy w Hawanie podczas II wojny światowej
• dr hab. Maciej Krotofil, prof. UMK (Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu), Lotnicy w powojennym Toruniu. 15 Ośrodek Szkolenia Specjalistów Samochodowych
• ppłk dr Paweł Orłowski (Lotnicza Akademia Wojskowa w Dęblinie), Specyfika służby oficerów LWP w garnizonach wielkomiejskich oraz „zielonych”. Założenia versus rzeczywistość
• dr hab. inż. Robert Rybak (Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu), Historia Wojskowego Klubu Sportowego „Flota” Gdynia i jego rola w życiu społecznym mieszkańców trójmiasta
15.30-16.00 dyskusja i podsumowanie konferencji

Wstęp wolny!

Cykl konferencji pod tytułem „Wojsko w przestrzeni miast” dotyczy przede wszystkim szerokiego wpływu, jaki obecność wojska w przestrzeni miejskiej wywierała na lokalne społeczności, ale także oddziaływania miast na żołnierzy w nich służących. Tematyka konferencji dotyczy przede wszystkim okresu od XIX do XXI w., co wynika z odmiennego w stosunku do wcześniejszych okresów historycznych charakteru sił zbrojnych. Wojsko stało się wtedy instytucją bardziej masową, znacznie bardziej powszechną i z tego wynikał także inny charakter obecności sił zbrojnych w miastach. Pomysłodawcy konferencji nie stawiają ograniczeń związanych z terenem badań. Tematyka obrad w sposób szczególny uwzględniać będzie obszar obecnego województwa kujawsko-pomorskiego, w tym przede wszystkim Grudziądza i Torunia (7 referatów). Takie ujęcie problematyki niewątpliwie będzie miało wpływ na zwiększenie znajomości dziejów i poczucia tożsamości naszego regionu, a także na jego promocję. W tegorocznej konferencji, po raz pierwszy w cyklu, jeden z referatów prezentować będzie obszar pozaeuropejski. Z kolei inna prelekcja – również po raz pierwszy – odniesie się do czasów wcześniejszych, prezentując sytuację w Toruniu na początku XVIII stulecia.

W zamierzeniach organizatorów konferencji bieżąca edycja ma charakter ogólnohistoryczny, podobnie jak spotkanie w roku 2022. W wydarzeniu swój udział zapowiedzieli uczestnicy z Polski – pracownicy uczelni i muzeów (Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, Muzeum Okręgowe w Toruniu, Muzeum Wojsk Lądowych w Bydgoszczy, Muzeum im. ks. dr. Władysława Łęgi w Grudziądzu), a także badacze z ośrodków zagranicznych – z Ukrainy. Cieszy udział wojskowego środowiska naukowego tj. przedstawicieli Lotniczej Akademii Wojskowej w Dęblinie.

Pomysłodawcy konferencji są przekonani, że aspekty wskazane powyżej, jak również inne problemy dotyczące funkcjonowania wojska w przestrzeni miast, były w dotychczasowej historiografii zaniedbywane. Dlatego też wskazane jest, aby stały się one przedmiotem głębszej analizy naukowej.